ΒΙΟΛΟΓΙΑ · Α′ ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Το Κύτταρο — η Μονάδα της Ζωής

Ο Αίας φρουρός του κυττάρου

Ταξίδεψε μέσα στο κύτταρο μαζί με τον Αίαντα — μάθε τα οργανίδια, την οργάνωση των ζωντανών οργανισμών, και ύστερα δοκίμασε το Σπαθί της Γνώσης στη μάχη.

⚔️ Παίξε το Παιχνίδι-Κουίζ 📖 Διάβασε πρώτα
§ 1.2 · ΕΞΗΓΗΣΗ 1

Μέσα στο Ευκαρυωτικό Κύτταρο

Το κύτταρο είναι η μικρότερη μονάδα που μπορεί να τρέφεται, να αναπνέει και να αναπαράγεται — δηλαδή εμφανίζει τα χαρακτηριστικά της ζωής. Γι’ αυτό λέγεται η βασική δομική και λειτουργική μονάδα της ζωής.

⭐
Χρυσός κανόνας: Τα ευκαρυωτικά κύτταρα έχουν πυρήνα και περιβάλλονται από πλασματική μεμβράνη. Το παρακάτω είναι ένα φυτικό κύτταρο — γι’ αυτό έχει και τοίχωμα, χλωροπλάστες και χυμοτόπιο.
🟫 Κυτταρικό τοίχωμα 🟦 Πλασματική μεμβράνη Πυρήνας Χυμοτόπιο Μιτοχόνδριο Χλωροπλάστες Κυτταρόπλασμα = όλη η ζελατινώδης μάζα γύρω από τα οργανίδια

Πλασματική μεμβράνη

Περιβάλλει το κύτταρο και το ξεχωρίζει από το περιβάλλον. Αφήνει μόνο ορισμένες ουσίες να μπαίνουν και να βγαίνουν (επιλεκτική).

σε ΟΛΑ τα κύτταρα

Πυρήνας

Περιέχει το DNA — το γενετικό υλικό όπου είναι αποθηκευμένες οι πληροφορίες που ρυθμίζουν τη δομή και τις λειτουργίες του κυττάρου.

σε ΟΛΑ τα ευκαρυωτικά

Μιτοχόνδρια

Οργανίδια στο κυτταρόπλασμα που εξασφαλίζουν ενέργεια για τις ανάγκες του κυττάρου (κυτταρική αναπνοή).

σε ΟΛΑ τα κύτταρα

Κυτταρόπλασμα

Ζελατινώδης μάζα που γεμίζει τον χώρο ανάμεσα στη μεμβράνη και τον πυρήνα. Εκεί βρίσκονται τα οργανίδια και γίνονται πολλές λειτουργίες.

σε ΟΛΑ τα κύτταρα

Χλωροπλάστες

Έχουν χλωροφύλλη (πράσινο χρώμα) που δεσμεύει την ηλιακή ενέργεια κατά τη φωτοσύνθεση.

ΜΟΝΟ φυτικά

Κυτταρικό τοίχωμα

Από κυτταρίνη· περιβάλλει εξωτερικά τη μεμβράνη και προσφέρει στήριξη στο φυτικό κύτταρο.

ΜΟΝΟ φυτικά

Χυμοτόπιο

Αποθήκη νερού, αλάτων και άλλων ουσιών του φυτικού κυττάρου.

ΜΟΝΟ φυτικά

🌿 Φυτικό κύτταρο

  • Πλασματική μεμβράνη
  • Πυρήνας · DNA
  • Μιτοχόνδρια · Κυτταρόπλασμα
  • + Κυτταρικό τοίχωμα
  • + Χλωροπλάστες
  • + Χυμοτόπιο

🐾 Ζωικό κύτταρο

  • Πλασματική μεμβράνη
  • Πυρήνας · DNA
  • Μιτοχόνδρια · Κυτταρόπλασμα
  • ✗ χωρίς τοίχωμα
  • ✗ χωρίς χλωροπλάστες
  • ✗ χωρίς (μεγάλο) χυμοτόπιο
§ 1.3 · ΕΞΗΓΗΣΗ 2

Η Οργάνωση των Πολυκύτταρων Οργανισμών

Σε έναν πολυκύτταρο οργανισμό τα κύτταρα εξειδικεύονται και συνεργάζονται. Ένα μόνο κύτταρό του δεν μπορεί να ζήσει ανεξάρτητα — σε αντίθεση με ένα μονοκύτταρο οργανισμό.

ΚΥΤΤΑΡΟη βασική μονάδα της ζωής
▼
ΙΣΤΟΣκύτταρα με ίδια μορφή & λειτουργία
▼
ΟΡΓΑΝΟιστοί που συνεργάζονται
▼
ΣΥΣΤΗΜΑ ΟΡΓΑΝΩΝόργανα για μία λειτουργία — τα φυτά ΔΕΝ έχουν!
▼
ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΣσύνολο συστημάτων οργάνων
⭐
Πρόσεξε: Τα φυτά δεν διαθέτουν συστήματα οργάνων. Επίσης μάθε τη σειρά με αύξουσα τάξη: Κύτταρο → Ιστός → Όργανο → Σύστημα οργάνων → Οργανισμός.

Τα 5 Βασίλεια των Οργανισμών

🦁
Ζώα
🌳
Φυτά
🍄
Μύκητες
🦠
Πρώτιστα
🧫
Μονήρη

📋 Λεξικό-Βοήθημα (cheat-sheet)

ΌροςΟρισμός — με τα λόγια του βιβλίου
ΙστόςΣύνολο κυττάρων που έχουν παρόμοια μορφή και λειτουργία και συνήθως συνδέονται μεταξύ τους.
ΌργανοΣύνολο ιστών που συνεργάζονται.
Σύστημα οργάνωνΣύνολο διάφορων οργάνων που συνεργάζονται για μια συγκεκριμένη λειτουργία. (Τα φυτά δεν διαθέτουν.)
ΟργανισμόςΑποτελείται από διάφορα συστήματα οργάνων (π.χ. κυκλοφορικό, αναπνευστικό, νευρικό) που λειτουργούν συντονισμένα.
ΒιόσφαιραΟι περιοχές της Γης όπου οι συνθήκες επιτρέπουν την ύπαρξη ζωής.
ΠοικιλομορφίαΟι διαφορές που παρατηρούνται στην εμφάνιση, στη συμπεριφορά ή στον τόπο που ζουν οι οργανισμοί.
ΕίδοςΟμάδα οργανισμών που μπορούν να ζευγαρώσουν και να δώσουν γόνιμους απογόνους.
Γιατί κατατάσσουμε;Για να μπορέσουμε να μελετήσουμε τους οργανισμούς, με βάση τις ομοιότητές τους.

Έτοιμος, Αίαντα;

Πάτησε το σπαθί και υπερασπίσου το κύτταρο από τους εισβολείς.

⚔️ Ξεκίνα τη Μάχη της Γνώσης